اهداف کتاب علوم تجربی  پنجم دوره ابتدایی


همکاران عزیز اهداف درس علوم که در زیر آمده خلاصه ای از کتاب راهنمای تدریس درس علوم پنجم است عزیزانی که به این کتاب دسترسی دارند می توانند مطالب مورد نظرشان را به صورت جامع و کامل در کتاب راهنمای معلم بخوانند .


تعریف علوم تجربی:

علوم تجربی، حاصل کوشش انسان برای درک واقعیت های هستی و کشف فعل خداوند است.

کارکرد حوزۀ علوم تجربی:

1) برخورداری متربیان از سواد علمی فناورانه در بعد شخصی و اجتماعی

2 ) رشد و ارتقاء شایستگی های عقلانی، ایمانی، دانشی، مهارتی و اخلاقی

 3 ) شناخت و استفاده مسئولانه از طبیعت به مثابه بخشی از خلقت الهی

4 ) ایفای نقش سازنده در ارتقای سطح زندگی فردی، خانوادگی، ملی و جهانی

 5 ) زمینه سازی برای تعظیم نسبت به خالق متعال از طریق درک عظمت خلقت

 6 ) تعمیق و تعادل در نگرش توحیدی و دستیابی به درک غایتمند از خلقت.


 اهمیت آموزش علوم تجربی در دوره ابتدایی

فراگیری علوم تجربی به کودکان کمک می کند تا روش های شناخت دنیای اطراف خود را بهبود بخشند. برای این منظور آنها باید مفاهیمی کسب کنند که به آنها کمک کند تا تجارب خود را با یکدیگر مرتبط سازند مثلا :  نگاه کن گیاهی که در نزدیک پنجره بوده ، خوب رشد کرده ولی گیاهی که در آن اتاق تاریک بوده پژمرده شده است، شاید گیاه به نور احتیاج دارد تا رشد کند. . کودکان باید روش های کسب اطلاعات، سازماندهی، کاربرد و آزمایش کردن را بیاموزند.

این فعالیت ها توانایی آنان را در درک دنیای اطراف تقویت می کند و برای تصمیم گیری های هوشمندانه و حل مسائل زندگیشان یاری می دهد.

امروزه آموختن علوم تجربی همچون سوادآموزی و حساب کردن امری اساسی و ضروری ما است که با زندگی روزمره ما در ارتباط است و با پیشرفت تکنولوژی اهمیت آن بیشتر شده است. .

 


 اهداف کتاب علوم تجربی  پنجم دوره ابتدایی

کسب دانستنی های ضروری

کسب مهارت های ضروری

کسب نگرشهای ضروری

 

دانش :

 علوم فیزیکی ، علوم زمین ، علوم زیست و بهداشت

  

نگرش :

 پشتکار- انعطاف پذیری کنجکاوی قبول مسئولیت و ارج گذاری به کار دانشمندان قبول اشتباهات و رفع آن ها توجه به صحبت های دیگران تفکر نقاد- جسارت مخالفت با نظرات غلط شرکت فعال در کارها - علاقه به حفظ محیط زیست –  ارائه پیشنهاد برای حل مشکل قانون پذیری و ....

 

 مهارت ها :

 مشاهده

 فرضیه سازی

 پیش بینی

 جمع آوری اطلاعات

 کاربرد ابزار

 اندازه گیری

 برقراری ارتباط

 طراحی تحقیق

 طبقه بندی بر اساس شباهت ها و تفاوت ها

 استنباط کردن یا تفسیر یافته ها و نتیجه گیری

 

 الگوی تدریس کاوشگری

 مقدمه:

 رویکرد مکاشفه ای بر تلاش و سخت کوشی مبتنی است. یعنی معلم به طورمستقیم پاسخ نمی دهد، بلکه کوششی دو جانبه، سبب رسیدن به حقایق می شود. روش های اکتشافی همواره باید با تقویت کننده های مناسب همراه باشند. در غیر این صورت، فراگیرندگان از دامنه ی فعالیت خودداری خواهند کرد و باید برای  آنان تفهیم شود که مستقیما˝ به آنها کمکی نخواهد شد و اگر تلاش نکنند  به هدف نخواهند رسید .

 

هدف:

 

 دراین الگو جستجوی مفاهیم کاملا˝ به عهده ی دانش آموزان گذاشته می شود و معلم بافراهم آوردن زمینه، فرایند تدریس را به گونه ای هدایت می کند که فراگیرندگان مفهوم مورد نظر را کشف کنند و راهنمایی های معلم، براساس فعالیت های فراگیرندگان و محتوای آموزش، متفاوت است بنابراین هدف نهایی این الگو پرورش فعالیت های ذهنی و مهارت های فرایندی دانش آموزان است.

 

کاوشگری از خصوصیت انسان است چون انسان کنجکاو است که نتیجه آن رسیدن به مرحله دانشمندی است. دانشمندان راه کاوشگری را یادگرفته اند ما هم می خواهیم  بچه ها این راه را بیاموزند

 

پایه اول : آموزش مهارت مشاهده

 

پایه دوم : مشاهده ، جمع آوری اطلاعات و یادداشت برداری

 

سوم و چهارم : مشاهده ، جمع آوری اطلاعات و مقدمه کاوشگری ( پیش بینی )

 

پایه پنجم : تاکید بر کاوشگری

 

مراحل الگوی کاوشگری

 

1 ) برهم زدن تعادل

 

2 ) پرسش گری

 

3 ) فرضیه سازی

 

4 ) آزمایش گری

 

5 ) تحلیل و نتیجه گیری

 

 

 

 

اهداف درس علوم پنجم جدید

 

  

درس 1  زنگ علوم

 

در این درس کاوشگری به عنوان یکی از روش های یادگیری فعال آموزش داده می شود. در واقع دانش آموزان با چگونه کاوش کردن آشنا می شوند و مهارت های فرآیندی علوم را در خود تقویت می کنند. البته در این درس همانند سایر درس ها، یک مسئله یا رخداد واقعی مطرح می شود و این موضوع بهانه و بستری برای آموزش مفاهیم مورد نظر می باشد. هر چند در این درس مفهوم خاصی آموزش داده نمی شود و هدف آموزش کاوشگری است.

 

بر همین اساس دانش آموزان در یک بازی شرکت می کنند و در حین بازی آن چه را که مشاهده می کنند به یاد خود می سپارند یا یادداشت می کنند. سپس در یک گفت و گوی گروهی مشاهدات خود را برای سایر گرو هها بازگو می کنند. این مشاهدات زمینه آموزش کاوشگری را فراهم می کنند.

 

 

 ...........................................................................................................................................................................

 

درس 2  ماده تغییر می کند

 

در پایان این فصل دانش آموزان قادر خواهند بود :

 

 یک تغییر شیمیایی را انتخاب و تغییر انرژی آن را بررسی، تجزیه و تحلیل کنند و با استفاده از نتایج به دست آمده، یک وسیله یا دستگاه مناسب برای بهره گیری از انرژی آن تغییر شیمیایی، طراحی کنند/بسازند.

 

 یک تغییر شیمیایی را انتخاب و راه ها و روش های آزاد سازی انرژی در این تغییر را بررسی، تجزیه و تحلیل و ارزیابی کنند و براساس نتایج به دست آمده، روش مناسبی برای بهره گیری از انرژی این تغییر شیمیایی انتخاب کنند / ارائه بدهند.

 

 سوختن را به عنوان یکی از تغییرهای شیمیایی مهم بررسی و تجزیه و تحلیل می کند و اثرات آن را روی خود، جامعه و طبیعت گزارش می کند. هم چنین با استفاده از نتایج به دست آمده از تجزیه و تحلیل سوختن راه های درست استفاده از این تغییر شیمیایی را ارائه می دهد و در زندگی خود به طور مسئولانه آن ها را به کار می برد.

 

 

 

........................................................................................................................................................................

 

درس 3  رنگین کمان

 

پس از پایان این درس، انتظار می رود دانش آموزان بتوانند :

 

تجزیه نور را با اجسام آشنا تجربه کنند وبا ذره بین یک مورد تصویر را تشکیل دهند .

 

تجزیه نور را با اجسام غیر آشنا تجربه کنند وبا ذره بین دو مورد تصویر را تشکیل دهند .

 

تجزیه نور را با اجسام غیرمعمول تجربه کنند وبا ذره بین همه تصویرها را تشکیل دهند .

 

 

 

.........................................................................................................................................................................

 

درس 4  برگی از تاریخ زمین

 

پس از پایان این درس، انتظار می رود دانش آموزان بتوانند :

 

مراحل تشکیل فسیل را شرح دهند .

 

دلایل مطالعه سنگ های رسوبی و فسیل ها را توسط دانشمندان شرح دهند .

 

با دلایل خود توضیح دهند چرا فسیل در دریا تشکیل می شود .

 

با دلایل خود توضیح دهند چرا از تمام قسمت های بدن موجودات فسیل تشکیل نمی شود .

 

 

 

.........................................................................................................................................................................

 

درس 5   حرکت بدن

 

پس از پایان این درس، انتظار می رود دانش آموزان بدانند :

 

پیامد درس :

 

با آگاهی از چگونگی کار ماهیچه ها و اسکلت، فعالیت های مختلف روزانه را با حفظ سلامت ماهیچه ها و اسکلت انجام می دهند.

 

اهداف ( حقایق ) :

 

ماهیچه کوتاه می شود و استخوان متصل به خود را می کشد.

 

برخی از ماهیچه ها بدون ارادة ما کار می کنند.

 

مفصل، دو استخوان را به هم وصل می کند.

 

مغز درون جمجمه و نخاع درون ستون مهره ها، حفاظت می شوند.

 

مغز و نخاع، فرمان کوتاه شدن را از طریق عصب ها به ماهیچه می فرستند .

 

 

 

.......................................................................................................................................................................

 

درس 6    چه خبر (1)

 

انتظار می رود پس از پایان این درس ، دانش آموزان بدانند :

 

پیامد درس :

 

هنگام انجام فعالیت های مختلف مانند مطالعه ، کار با رایانه ، گوش دادن به موسیقی و ... برای مراقبت از چشم ها و گوش هایشان به درستی عمل می کنند .

 

اهداف( حقایق )  :

 

بخش رنگی چشم ، عنبیه است که در وسط آن مردمک قرار دارد .

 

روی عنبیه بخش شفاف قرنیه قرار گرفته است

 

مردمک ، نور ورودی به چشم را تنظیم می کند .

 

در چشم طبیعی ، عدسی چشم تصویر اجسام را روی پرده شبکیه تشکیل می دهد .

 

لاله ی گوش صداها را جمع آوری می کند .

 

پرده ی گوش با برخورد صدا می لرزد و استخوانچه های گوش را می لرزاند .

 

ماده ی چرب گوش از آن محافظت می کند .

 

پرهیز از صداهای بلند و فرو نکردن اجسام درون گوش به سلامت آن کمک می کند .

 

بخش حلزونی گوش از طریق عصب شنوایی به مغز پیام می فرستد .

 

با استفاده از عینک و سمعک می توان به طور طبیعی اجسام را دید و صداها را شنید .

 

 

 

...........................................................................................................................................................................

 

درس 7  چه خبر (2)

 

انتظار می رود پس از پایان این درس ، دانش آموزان بدانند :

 

پیامد درس : با آگاهی ازچگونگی درک بو ، مزه ، لمس و تماس در فعالیت های مختلف روزانه و با انجام کارهای درست ، سلامت اندام های مربوط به این حواس را حفظ کنند .

 

اهداف( حقایق )  :

 

بیشتر گیرنده های مزه ( در برجستگی های ) روی زبان قرار دارند .

 

بزاق به حل شدن مواد و چشیدن مزه کمک می کند .

 

گیرنده های بو در قسمت بالایی بینی قرار دارند .

 

در پوست گیرنده های سرما ، گرما ، لمس و تماس وجود دارند .

 

تعداد گیرنده های پوست در همه جا یکسان نیست .

 

با شست و شوی به موقع می توان به حفظ سلامت پوست کمک کند .

 

 

 

................................................................................................................................................................

 

درس 8  کارها آسان می شود (1)

 

انتظار می رود پس از پایان این درس ، دانش آموزان بدانند :

 

پیامد درس :

 

با درکی که از اهرم و انواع آن دارد ، وسایلی که در زندگی روزمره مانند اهرم کار می کنند را تشخیص دهد و محل تکیه گاه ومحل نیرو و محل جسم را مشخص کند .

 

اهداف( حقایق )  :

 

با اهرم ها می توان اجسام سنگین را جابجا کرد .

 

اهرم از سه قسمت تشکیل شده است : تکیه گاه ، محل وارد کردن نیرو ، محل قرار گرفتن جسم

 

در بعضی از اهرم ها تکیه گاه بین محل وارد کردن نیرو و جسم قرار دارد .

 

در بعضی از اهرم ها محل وارد کردن نیرو بین تکیه گاه و جسم قرار دارد .

 

در بعضی از اهرم ها جسم بین محل وارد کردن نیرو و تکیه گاه قرار دارد .

 

خیلی از وسایلی که در زندگی استفاده می کنیم مثل اهرم عمل می کنند .

 

 

 

.....................................................................................................................................................................

 

درس 9  کارها آسان می شود (2)

 

انتظار می رود پس از پایان این درس ، دانش آموزان بدانند :

 

با درکی که از ماشین های ساده دارد با استفاده از سه ماشین ساده ( اهرم ، سطح شیبدار ، گوه ، قرقره ، پیچ ، چرخ و محور ) وسیله ای را طراحی و بسازد و درک خود را از ماشین های ساده بیان و ویژگی های آن را به نمایش بگذارد .

 

با به کار بردن چهار ماشین ساده وسیله ای را طراحی و بسازد و درک خود را از ماشین های ساده بیان و ویژگی های آن را به نمایش بگذارد .

 

با به کار بردن همه شش ماشین ساده وسیله ای را طراحی و بسازد و درک خود را از ماشین های ساده بیان و ویژگی های آن را به نمایش بگذارد .

 

 

 

...........................................................................................................................................................................

 

درس 10  خاک با ارزش

 

انتظار می رود پس از پایان این درس ، دانش آموزان بدانند :

 

پیامد درس :

 

دانش آموزان می توانند با شناختن عوامل موثر بر تشکیل خاک ، اجزای تشکیل دهنده خاک و ویژگی های آن به اهمیت آن پی ببرند و متوجه شوند که باید مانع فرسایش خاک شوند .

 

اهداف( حقایق )  :

 

دانش آموزان با خاک و انواع آن آشنا می شوند .

 

با ویژگی نفوذپذیری خاک آشنا می شوند .

 

با اجزای تشکیل دهنده خاک آشنا می شوند .

 

ضمن شناخنن گیاخاک ، بتواند گیاخاک تهیه کند .

 

به اهمیت خاک پی ببرند .

 

فرسایش خاک را بشناسند و با روش هایی مانع فرسایش خاک شوند .

 

 

 

......................................................................................................................................................................

 

درس 11  بکارید ، بخوید و . . .

 

انتظار می رود پس از پایان این درس ، دانش آموزان بدانند :

 

پیامد درس :

 

با شناختن عوامل موثر بر رشد گیاهان در گلدان ، باغچه و مزرعه ی محل زندگی خود گیاهانی را بکارند ، از آنها مراقبت کنند تا به خوبی رشد کرده و محصول بدهد .

 

اهداف( حقایق )  :

 

گیاهان برای زنده ماندن و رشد کردن به آب ، خاک مناسب ، هوا و نور نیاز دارند .

 

آبیاری منظم و به موقع موجب تولید محصولات بیشتر و مرغوب تر می شود .

 

گیاهان در آب شور و نسبتا شور رشد نمی کنند . اما برخی از گیاهان می توانند در آب شور و یا نسبتا شور رشد کنند .

 

گیاهان برای رشد به مواد معدنی که در آب و خاک وجود دارد ، نیازمند هستند .

 

 

 

.....................................................................................................................................................................

 

درس 12  از ریشه تا برگ

 

انتظار می رود پس از پایان این درس ، دانش آموزان بدانند :

 

پیامد درس :

 

با شناختن تار کشنده ، آوند ، گلبرگ و روزنه به یک دیدگاه کلی در مورد نقل و انتقال مواد و گازها بین محیط و گیاه و همچنین درون گیاه دست یابند .

 

اهداف( حقایق )  :

 

اولین قسمتی که پس از جوانه زدن دانه ها از آنها خارج می شود ریشه است .

 

روی ریشه تارهای نازکی به نام تار کشنده وجود دارد .

 

تارهای کشنده آب و مواد محلول موجود در خاک را می گیرند و در اختیار گیاه می گذارند .

 

آوندها آب را از ریشه به قسمت های بالای گیاه می رسانند .

 

آوندها در برگ ، رگبرگ ها را به وجود می آورند .

 

سوراخ های ریز رو و پشت برگ را روزنه می گویند .

 

گیاهان اکسیژن مورد نیاز خود را از راه روزنه ها دریافت و کربن دی اکسید را دفع می کنند .

 

 

 

.................................................................................................................................................................

 

 

موفق و پیروز باشید

 

   

منبع : راهنمای تدریس معلم