احادیث و روایات در مورد وظایف دانش آموز در مقابل معلم

 

حضرت سجاد (ع) می فرماید : حق کسی که به تو علم می آموزد این است که او را تعظیم کنی و مجلس او را گرامی بداری و به دقت به سخنان او گوش کنی و کاملا متوجه او باشی و در برابر او صدایت را بلند نکنی و اگر کسی از او پرسشی کرد قبل از استاد به او جواب ندهی و در مجلس او با کسی صحبت نکنی و در نزد او از کسی غیبت نکنی و اگر از او بدگویی شد از او دفاع کنی و عیب هایش را بپوشانی و فضیلت هایش را آشکار سازی و با دشمن او همنشین نگردی و با دوست او دشمنی نورزی . پس اگر چنین کنی فرشتگانش خداوند گواهی می دهندکه تو برای خدا به نزد آن عالم رفته ای و از او علم فرا گرفته ای نه برای مردم . ( میزان الحکمه ، ح 13591)

 

2) حضرت باقر (ع)می فرماید : وقتی به نزد عالمی رفتی حرص تو به شنیدن باید بیش از میلت به سخن گفتن باشد و باید خوب گوش دادن را مانند خوب گفتن فراگیری و صحبت او را به خاطر کسی قطع نکنی . ( همان ، 13592) .

3) از جمله حقوق دانشمند بر تو این است که علاوه بر این که به همه جمع حاضر سلام می کنی درود و تحیت مخصوصی نثار او کنی و در مقابل او بنشینی و در حضور او با دست و چشم اشاره نکنی و در برابر قول او قول مخالفی نقل نکنی .......( همان ، 13593)

4) پیامبر(ص)فرمود : هر کس به کسی ( یا مسلمانی ) مسئله ای بیاموزد مالک و صاحب او او می گردد . از حضرت سوال شد : آیا در این صورت می تواند او را بفروشد ؟ فرمود : خیر ولی می تواند به او امر و نهی کند . ( همان ، ح 13595)

 

 

به ادامه مطلب بروید

 

 


معلم در کلام بزرگان :

 

 

 امام خمینی (ره) : 

 

نقش معلم در جامعه نقش انبیاست ؛ انبیا هم معلم بشر هستند.

 

تمام ملت باید معلم باشند؛ فرزندان اسلام تمام افرادش معلم باید باشند و تمام افرادش متعلم .

 

مقام معظم رهبری (مد ظله العالی) : 

 

دست توانای معلم است که چشم انداز آینده ما را ترسیم می کند. اگر می بینید که امیرمؤمنان مولای متقیان علی (ع) می فرماید: « من علمنی حرفاً فقد صیرنی عبداً ؛ هرکس چیزی به من بیاموزد، مرا غلام خویش کرده است » ، این بیان برای ما درس است تا معلمان قدر  خود را بدانند و تشخیص دهند که چقدر، وجود آنها در سرنوشت یک ملت مؤثر است.

 

 

 وظایف معلم و شاگرد نسبت به یکدیگر

 

 

استاد و شاگرد وظایف و حقوق متعددی بر گردن یکدیگر دارندکه می توان آنها را به دو قسمت تقسیم کرد: 1- وظایف معلم نسبت به شاگرد که شامل وظایف اخلاقی تربیتی و وظایف علمی آموزشی است. 2- وظایف شاگرد نسبت به معلم و استاد.

 

پاسخ تفصیلی

وظایف و حقوق استاد بر شاگرد و بالعکس را می توان به دو قسمت تقسیم کرد:

 

 

اول : وظایف معلم نسبت به شاگرد که در دو بخش طبقه بندی می شود:

 

 

الف: وظایف اخلاقی ،تربیتی که عبارتند از:

 

 

1. لطف و محبت نسبت به شاگرد

 

2.فروتنی و نرمش نسبت به شاگردان

 

3.تفقد از احوال دانشجویان و شاگردان

 

4.اطلاع از نام و مشخصات شاگرد

 

5.احترام به شخصیت شاگرد و اعتراف به اهمیت افکار او

 

6.رعایت مساوات در توجه و محبت به شاگردان

 

7.رعایت سابقه شاگردان. و توجه به مزایای آنها (در علم و شایستگی)

 

8.معرفی معلمان شایسته به شاگردان

 

9. نشستن آمیخته با نزاکت و ادب

 

10.متانت و وقار در جلسه درس

 

11.ایجاد حس مسئولیت و انضباط در شاگردان

 

12.رفق و مدارا با شاگرد و اهتمام به پرسش های او

 

13.محبت و التفات و گشاده رویی نسبت به شاگردان تازه وارد

 

14.اعتراف به عجز و ناتوانی در مسائلی که بدانها احاطه ندارد

 

15.تذکر لغزش ها و اشتباهات تدریسی ،قبل از پایان یافتن درس

 

16.درنگ نمودن در جلسه، پس از پایان گرفتن درس

 

17.تعیین مبصر و نماینده برای شاگردان

 

18.پایان دادن درس ها با نصایح اخلاقی و دعا

 

 

  ب.  وظایف علمی و آموزشی که عبارتند از:

 1. گام به گام پیش بردن شاگردان به لحاظ علمی و عملی

 2.ایجاد شوق و دلبستگی به علم ودانش در شاگردان

 3. کوشش در تفهیم مطالب با رعایت استعداد شاگرد

 4.ذکر ضوابط و قواعد کلی علوم ضمن تدریس آنها

 5.تشویق شاگردان به اشتغالات علمی و تحریص بر تکرار دروس

 6.طرح مسائل دقیق و پرسش از شاگردان

 7.استفاده از بهترین قواعد و روش تدریس و تفهیم به شاگردان

 8.رعایت ترتیب منطقی علوم و دانش ها

 9.رعایت اعتدال و اقتصار در بیان و توضیح مطالب

 10.توجه به فضای مناسب کلاس (به دور از هر گونه عوامل آزار دهنده)

 11.توجه به مصالح شاگردان در تعیین وقت تدریس

 12.توجه به صدا و بیان به هنگام تدریس

  13. حفظ نظم جلسه درس

  

دوم:.حقوق معلم بر شاگرد عبارتند از:

 1.ارج نهادن به استاد و تجلیل از مقام علم و دانش

 2.تواضع و فروتنی در برابر استاد

 3.دوری کردن از صحبت آمرانه با استاد

 4.با احترام یادکردن از استاد

 5.سرمشق گرفتن از استاد

 6.سپاسگزاری از ارشاد و هشدار های استاد

  7.تحمل تندی های احتمالی استاد

 8.در انتظار استاد و شرفیابی به محضر او

 9. عدم ایجاد مزاحمت برای اشتغالات استاد

 10.آراستن و پیراستن برون و درون به هنگام ورود بر استاد

 11.عدم تحمیل وقت تدریس بر استاد

 12.عدم مزاحمت برای استراحت استاد

 13.نشستن با نزاکت و ادب در محضر استاد

 14.مراقبت از حالات و رفتار خود در محضر استاد

 15.تنظیم صدا و گفتار و تلطیف آن در محضر استاد

 16.جبران و تدارک کمبودهای سخن استاد با اشارات لطیف

 17.پیشی نگرفتن شاگرد به پاسخ پرسش ها در محضر استاد

 18.تمرکز حواس و استماع دقیق به سخنان استاد

 19.ارج نهادن به توضیحات استاد

 20.عدم تکرار سؤال های فرساینده و تلف کننده فرصت

 21.سؤال به موقع از استاد

 22.طرح سؤالات خوشآیند و دل نشین

 23.دوری نکردن از سؤال و پرسش به خاطر شرم و حیا

24.شهامت شاگرد در اعتراف به عدم درک مطالب علمی

 25.حفظ حریم استاد در همه حال

 26. دوری کردن از بدگویی استاد

 27. دفع هرگونه اتهام ناروا از ساحت استاد

 28.عیب های استاد را بپوشاند و مناقب و خوبی های او را ظاهر نماید

 29.با دشمنان او مجالستی نداشته باشد و دشمنان او را دوست خود نداند

 30.بخاطر خدا از او علم بیاموزد

 31.رعایت سکوت در مجلس درس

  

برای اطلاع بیشتر به کتاب «آداب تعلیم و تربیت در اسلام» ترجمه دکتر سید محمدباقر حجتی مراجعه فرمایید.

 موفق و موید باشید

 

 منابع

اسلام کوئیست

پرسمان

بیترین